Αδενώματα (Νευροενδοκρινείς Ογκοι) Υπόφυσης

/ / / Τι είναι τα αδενώματα ή νευροενδοκρινείς όγκοι της υπόφυσης;

Τα αδενώματα της υπόφυσης είναι καλοήθεις, βραδέως αναπτυσσόμενοι όγκοι που εξορμώνται από τα ίδια τα κύτταρα της αδενουπόφυσης.

/ / / Πόσο συχνά είναι;

Η επίπτωση των αδενωμάτωντης υπόφυσης είναι 4.0 ανά 100,000 άτομα, ενώ η εξέλιξη της νεύρο-απεικόνισης τα τελευταία χρόνια, επιτρέπει γρηγορότερο εντοπισμό τους και άρα πιο πετυχημένη θεραπεία.

/ / / Τι είναι το μίκρο-και μάκρο-αδένωμα;

Ανάλογα με το μέγεθός τους, χωρίζονται σε μικρό-(<1 εκ) και μακρό– (>1εκ) αδενώματα.

/ / / Τι είναι το λειτουργικό και μη λειτουργικό αδένωμα;

Ανάλογα με το αν υπερεκκρίνουν ορμόνες ή όχι, διακρίνονται σε λειτουργικά ή μη λειτουργικά.

/ / / Τι συμπτώματα προκαλούν τα αδενώματα της υπόφυσης;

Τα συμπτώματα που προκαλούν τα αδενώματα της υπόφυσης εξαρτώνται από το μέγεθός τους και από το αν υπερεκκρίνουν κάποια ορμόνη:

  • Ασυμπτωματικά
  • Πονοκέφαλοι
  • Απώλεια περιφερικής όρασης
  • Ναυτία
  • Έμετος
  • Αδυναμία
  • Στυτική δυσλειτουργία
  • Διαταραχές περιόδου
  • Συμπτώματα ειδικά για την ορμόνη που υπερεκκρίνεται.

/ / / Ποια είναι τα αδενώματα της υπόφυσης;

Τα αδενώματα της υπόφυσης διακρίνονται σε:

> Προλακτίνωμα

Τα προλακτινώματα  είναι τα πιο συχνά αδενώματα (57%) της υπόφυσης, υπερεκκρίνουν προλακτίνη (την ορμόνη που προάγει τον θηλασμό) και προκαλούν:

  • ολιγο-αμηνόρροια
  • γαλακτόρροια (εκροή γάλακτος από το στήθος)
  • οστεοπόρωση
  • γυναικομαστία  
  • στυτική δυσλειτουργία και
  • υπογονιμότητα

> Μη λειτουργικά αδενώματα

Τα μη λειτουργικά αδενώματα είναι τα δεύτερα πιο συχνά αδενώματα (28%) και μπορεί να προκαλούν:

  • ασυμπτωματικά
  • διαταραχές της όρασης (διπλωπία, αμφικροταφική ημιανοψία)
  • νευρολογικά συμπτώματα (πονοκέφαλος)

> Σωματοτρόφα Αδενώματα-Μεγαλακρία

Τα αδενώματα που υπερεκκρίνουν αυξητική ορμόνη ακολουθούν (11%) και προκαλούν:

  • γιγαντισμό στα παιδιά
  • το σύνδρομο μεγαλακρίαςστους ενήλικες, που χαρακτηρίζεται από:
  • αύξηση του μεγέθους των άκρων (χεριών, ποδιών)
  • αύξηση των οστών του κρανίου
  • αύξηση της γλώσσας, της κάτω γνάθου, των χειλέων
  • πάχυνση της μύτης
  • καρδιομεγαλία
  • υπέρταση
  • νεφρολιθίαση
  • υπνοική άπνοια
  • σακχαρώδη διαβήτη
  • αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου
  • όζους του θυρεοειδούς

> Κορτικοτρόφα αδενώματα-Νόσος Cushing

Τα κορτικοτρόφα αδενώματα εμφανίζονται λιγότερο συχνά (2%), υπερεκκρίνουν την κορτικοτρόφο ορμόνη της υπόφυσης (ACTH), που οδηγεί σε αυξημένη έκκριση κορτιζόλης από τα επινεφρίδια, προκαλώντας την νόσο Cushing. Το κλινικό σύνδρομο με το οποίο εκδηλώνεται η νόσος του Cushing περιλαμβάνει συμπτώματα όπως:

  • κεντρική παχυσαρκία
  • πανσεληνοειδές προσωπείο
  • συσσώρευση λίπους στην βάση του αυχένα ( buffalo hump)
  • υπέρταση
  • ακμή
  • εκχυμώσεις
  • ερυθροειδείς ραβδώσεις (ραγάδες)
  • ψυχιατρικές εκδηλώσεις (άγχος, κατάθλιψη)
  • διαταραχές εμμήνου ρύσεως
  • οστεοπενία, οστεοπόρωση

> Θυρεοτρόφα και Γοναδοτρόφα Αδενώματα

Τα θυρεοτρόφα και γοναδοτρόφα αδενώματα, υπερεκκρίνουν την θυρεοτρόπο ορμόνη και τις γοναδοτροπίνες αντίστοιχα, είναι εξαιρετικά σπάνια και συνήθως εκδηλώνονται ως μη λειτουργικά. Τα παραπάνω αδενώματα, αν είναι αρκετά μεγάλα, μπορούν να εμφανιστούν με:

  • διαταραχές της όρασης (διπλωπία, αμφικροταφική ημιανοψία)
  • νευρολογικά συμπτώματα (πονοκέφαλος)

Τυχαίωμα υπόφυσης

/ / / Τι είναι το τυχαίωμα της υπόφυσης;

Υποφυσιακές βλάβες (όπως αδενώματα υπόφυσης), που εντοπίζονται ως τυχαίο εύρημα σε απεικονιστικό έλεγχο του εγκεφάλου ονομάζονται τυχαιώματα υπόφυσης.

/ / / Πως γίνεται η διάγνωση των αδενωμάτων και τυχαιωμάτων της υπόφυσης;

Η διάγνωση των αδενωμάτων της υπόφυσης (και των υποφυσιακών τυχαιωμάτων) απαιτεί φυσική εξέταση, ιστορικό, νεύρο-απεικονιστικό (π.χ. μαγνητική τομογραφία) αλλά και ορμονολογικό έλεγχο για την εξακρίβωση της ορμόνης που υπερεκκρίνεται ή που ανεπαρκεί, ενώ πολλές φορές απαιτούνται εξειδικευμένες ενδοκρινολογικές δοκιμασίες.

/ / / Ποια είναι η θεραπεία των αδενωμάτων και τυχαιωμάτων της υπόφυσης;

Η θεραπεία των αδενωμάτων και των τυχαιωμάτων της υπόφυσης εξαρτάται από το αν είναι λειτουργικά, το μέγεθός τους, το πόσο γρήγορα μεγαλώνουν, αν προκαλούν πιεστικά φαινόμενα, την ηλικία και τις συνοσηρότητες αλλά και την προτίμηση του ασθενούς. Η θεραπεία αλλά και η διάγνωσή τους καθορίζεται από μία διεπιστημονική επιτροπή, που περιλαμβάνει ενδοκρινολόγο, νευροχειρουργό, ακτινολόγο, ογκολόγο, ιστοπαθολόγο και απαιτεί εξιδεικευμένο κέντρο. Συνήθως περιλαμβάνει:

  • ενδοσκοπική διασφηνοειδική εκτομή ή και κρανιοτομή
  • ακτινοθεραπεία
  • φαρμακευτική αγωγή
  • ορμονική υποκατάσταση
  • αναμονή και παρακολούθηση

Κάποια αδενώματα, όπως τα προλακτινώματα απαντούν εξαιρετικά σε φαρμακευτική αγωγή. Σε μεγαλύτερα αδενώματα, πολλές φορές απαιτείται ένας συνδυασμός, χειρουργικής εκτομής, φαρμακοθεραπείας και ακτινοβολιών. Υποκατάσταση των ορμονών που ανεπαρκούν λόγω καταστροφής των ορμονοπαραγωγών κυττάρων της υπόφυσης, είτε από την πίεση του όγκου είτε ως συνέπεια της θεραπείας αποτελεί ζωτικής σημασίας κομμάτι της θεραπείας. Ακολουθεί τακτική παρακολούθηση τόσο για τον αποκλεισμό υποτροπής όσο και τον έγκαιρο εντοπισμό καθυστερημένου υπουποφυσισμού

Καρκίνος Υπόφυσης

/ / / Τι είναι ο καρκίνος της υπόφυσης;

Ο καρκίνος της υπόφυσης είναι εξαιρετικά σπάνιος και ορίζεται από την ύπαρξη απομακρυσμένων μεταστάσεων. Συνήθως πρόκειται για ένα εξαιρετικά επιθετικό, ορμονοπαραγωγό, μακροαδένωμα.

/ / / Πως γίνεται η διάγνωση του καρκίνου της υπόφυσης;

Η διάγνωση του καρκίνου της υπόφυσης μπορεί να γίνει μόνο εφόσον διαπιστωθούν απομακρυσμένες μεταστάσεις

/ / / Ποια είναι η θεραπεία;

Η θεραπεία περιλαμβάνει έναν συνδυασμό χειρουργείων, ακτινοβολιών και χημειοθεραπείας.