Τι είναι το σύστημα του στρες;

Ως στρες ορίζεται οτιδήποτε διαταράσσει την ομοιόσταση του οργανισμού και απειλεί την ύπαρξή του. Η λέξη στρες προέρχεται από το ρήμα στραγγαλίζω και δείχνει ακριβώς την ψυχοσωματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο οργανισμός.

Για τον λόγο αυτό, ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει ένα εξειδικευμένο σύστημα αντιμετώπισης του στρες. Η κεντρική μονάδα του συστήματος αυτού βρίσκεται στον εγκέφαλο και αποτελείται από τον υποθάλαμο και την υπόφυση, ενώ το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και τα επινεφρίδια στην περιφέρεια εκτελούν τις εντολές που δέχονται κεντρικά. Τα επινεφρίδια παράγουν την κορτιζόλη και τις κατεχολαμίνες, οι οποίες ενεργοποιούν τους μηχανισμούς εκείνους που θα διασφαλίσουν την επιβίωση του ατόμου. Έτσι επιστρατεύεται το αμυντικό μας σύστημα και οι μηχανισμοί της φλεγμονής, ενώ καταστέλλονται οι ενεργειακά δαπανηρές λειτουργίες, όπως η αναπαραγωγή, ώστε να εξοικονομηθεί ενέργεια για την αντιμετώπιση του στρες.

Συνεπώς, καταστάσεις που σχετίζονται με χρόνιο στρες, οδηγούν σε υπογοναδισμό, υπογονιμότητα και χρόνια ήπια φλεγμονή, η οποία με την σειρά της οδηγεί σε αθηρωμάτωση και καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη, οστεοπόρωση, πρόωρη γήρανση και καρκίνο. Ταυτόχρονα, η χρόνια αυξημένη παραγωγή κορτιζόλης από την ενεργοποίηση του άξονα υποθαλάμου υπόφυσης επινεφριδίων, αλλά και η ενεργοποίηση του συμπαθητικού συστήματος οδηγούν σε υπέρταση, κεντρική παχυσαρκία, αυπνία και κατάθλιψη.

Τι είναι το σύστημα της επιβράβευσης;

Στον αντίποδα των καταστρεπτικών για την υγεία διαταραχών που επιφέρει το χρόνιο στρες, ο οργανισμός διαθέτει συστήματα επαγωγής των θετικών συναισθημάτων και καταστολής του συστήματος του στρες, όπως το σύστημα της επιβράβευσης, που στόχο έχει την επανάληψη μιας συμπεριφοράς, που είναι επωφελής για την επιβίωση, όπως η πρόσληψη τροφής.